wtorek, 14 maja 2019

AKADEMIA LIDERÓW COGITO – NOWE WYZWANIA

Lubelskie Stowarzyszenie JESTEŚMY stało się w ostatnim czasie gospodarzem ogólnopolskiego spotkania Akademii Liderów Cogito. W dniach 11-12. V. przedstawiciele ruchów i organizacji osób po kryzysie psychicznym obradowali w specjalnie na ten cel udostępnionych pomieszczeniach prowadzonego przez Lubelskie Stowarzyszenie Ochrony Zdrowia Psychicznego Ośrodka Psychiatrii Środowiskowej i Psychoterapii Ex-Cordis przy ul. Hutniczej 10A w Lublinie. Było to drugie już spotkanie ALC w naszym mieście.
Nie tylko członkowie lubelskiej organizacji pacjenckiej wystąpili w tych dniach w roli niecodziennej. Także sama Akademia zebrała się po to, aby zmierzyć się z wyjątkowym dla niej zadaniem, jakim było ustalenie zasad współpracy z rodzącą się ogólnopolską siecią wsparcia osób po kryzysie psychicznym. Ostatnia z wymienionych inicjatyw to efekt licznych spotkań przedstawicieli różnych środowisk – m.in. przeprowadzonego w dniach 29-30. III. 2019 r. spotkania w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich.
Występowanie w skali kraju dwóch co najmniej ośrodków aspirujących do koordynowania działań na rzecz osób chorujących świadczy o żywo w całym środowisku odczuwanej potrzebie upodmiotowienia i samoorganizacji. Silni reprezentacją i zjednoczeni we wspólnym działaniu przedstawiciele osób chorujących będą mogli uczynić więcej na rzecz zabezpieczenia godności i praw tych, którzy dotychczas podlegali marginalizacji. Jedną z dyskutowanych w ramach sieci (oraz samej ALC) opcji jest utworzenie ogólnopolskiej federacji stowarzyszeń użytkowników psychiatrii. Nic więc dziwnego, że uczestnikom Akademii towarzyszyło w tych dniach poczucie odpowiedzialności za jedność ruchu i doniosłości podejmowanych decyzji.
Dwa dni spotkania były nie tylko okresem intensywnej pracy nad zawartym w porządku obrad zagadnieniem. Sobota była dniem, w którym uczestników Akademii odwiedził dr Artur Kochański. Prezes LSOZP przybliżył zebranym postępy w rozwoju psychiatrii środowiskowej, jakie na przestrzeni ostatnich lat dokonały się w naszym mieście oraz odpowiadał na pytania swoich rozmówców. Dzień ten przyniósł też Gościom lubelskiego stowarzyszenia okazję do zwiedzenia najpiękniejszych zakątków naszego miasta. Stało się to dzięki uczynności Przewodniczki PTTK P. Barbary Michalskiej, która nieodpłatnie umożliwiła Im zapoznanie się z urokami Starego Miasta. Członkowie ALC zwiedzili m.in. Wieżę Trynitarską, Kościół O.O. Dominikanów, Lubelską Katedrę i wiele innych miejsc.
Na zakończenie tej relacji podziękować wypada Lubelskiemu Stowarzyszeniu Ochrony Zdrowia Psychicznego wraz z jego Prezesem dr Arturem Kochańskim za inicjatywę i finansowe wsparcie przedsięwzięcia, Kierownictwu Ośrodka Ex-Cordis przy ul. Hutniczej 10A za gościnność, Pani Barbarze Michalskiej za bezinteresowność, życzliwość i profesjonalizm, zaś wszystkim zaangażowanym w przygotowanie spotkania (Iwonie, Jackowi, Tomkowi) za wkład pracy i ofiarność. Wyniesione z lubelskiego spotkania dobre wspomnienia uczestników Akademii Liderów Cogito stały się dla nas wszystkich najcenniejszą nagrodą.


Zygmunt Marek Miszczak – Lubelskie Stowarzyszenie JESTEŚMY 

piątek, 10 maja 2019

OGŁOSZENIE WTZ "MISERICORDIA"

Warsztat Terapii Zajęciowej „Misericordia” w Lublinie, ul. Głuska 138 zaprasza osoby z niepełnosprawnością do udziału w rehabilitacji zawodowej i społecznej. Wymagane jest orzeczenie o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności, ze wskazaniami do terapii zajęciowej. Osoby nieposiadające orzeczenia prosimy o kontakt. Pomożemy wypełnić odpowiednie dokumenty.
Udział w zajęciach jest bezpłatny. Istnieje możliwość otrzymania środków finansowych w formie treningu ekonomicznego oraz nieodpłatnie obiadu w trakcie zajęć w warsztacie. 
Terapia prowadzona jest w 7 pracowniach: poligraficzno-komputerowej, pamiątkarskiej, introligatorskiej, gospodarstwa domowego, krawieckiej i prac ręcznych, rękodzieła, porządkowo-dekoratorskiej.

Dojazd autobusami MPK 3, 73, 16.
Więcej informacji pod nr tel.: 81 759 92 99.

Z poważaniem,
Warsztat Terapii Zajęciowej "Misericordia"

środa, 20 marca 2019

KRAKOWSKA SESJA AKADEMII LIDERÓW COGITO

 W dniach 15-17. III. 2019 r. reprezentanci Lubelskiego Stowarzyszenia JESTEŚMY wzięli udział w krakowskich obradach Akademii Liderów Cogito. Sesja tej ogólnopolskiej reprezentacji osób po kryzysie psychicznym poświęcona była wypracowaniu propozycji odnoszących się do przyszłych standardów funkcjonowania Centrów Zdrowia Psychicznego. Już dziś wyrazić wypada satysfakcję, iż po skonfrontowaniu owoców tej pracy z propozycjami środowisk profesjonalistów opieki psychiatrycznej – standardy CZP uwzględniać będą głos naszego środowiska. Ostateczne decyzje zależeć będą od Ministerstwa Zdrowia.
Ważnym dla obradujących punktem odniesienia był zbliżający się – zaplanowany na 3. VI. 2019 r. - II Kongres Zdrowia Psychicznego w Warszawie. Jakkolwiek nie znamy jeszcze jego programu, już dziś wiadomo, że oprócz jednej sesji plenarnej czas obrad Kongresu wypełnią 3 sesje satelitarne poświęcone: - zdrowiu psychicznemu dzieci i młodzieży; - profilaktyce zdrowia psychicznego; - związanej ze zdrowiem psychicznym problematyce społecznej. ... I właśnie zdrowie psychiczne jako takie oraz jego profilaktyka znaleźć się mają w centrum zainteresowania prelegentów i wszystkich uczestników Kongresu. Osoby zainteresowane tematem Kongresu zachęcamy do śledzenia strony internetowej https://www.kongreszp.org.pl.


Zygmunt Marek Miszczak

wtorek, 19 marca 2019

CENTRUM DLA OSÓB Z PODWÓJNĄ DIAGNOZĄ

Powstałe w I. br. w Lublinie Centrum Zdrowia Psychicznego dla osób z podwójną diagnozą to ważny krok do zmierzenia się z niepokojącym zjawiskiem uzależnień wśród osób chorujących na schizofrenię i zaburzenia nastroju. Dane statystyczne mówią, iż więcej niż co drugi przedstawiciel tych kategorii osób sięga po substancje psychoaktywne bądź ucieka się do hazardu, pornografii, lub też w sposób nieumiarkowany korzysta z Internetu. Jakkolwiek w pełne uzależnienie popada z tego powodu jedynie określony odsetek chorujących, to wystąpienie takiego problemu nastręcza liczne trudności, do przezwyciężenia których dominujący w naszym kraju system lecznictwa nie jest przygotowany.
Dlatego ideę powołania CZP dla osób z podwójną diagnozą uznać należy za nowatorską w skali całego kraju. Na Centrum to składają się:
- Ośrodek Wczesnej Interwencji i Koordynacji Opieki przy ul. Lwowskiej 12,
- Oddział Dzienny Psychiatryczny przy ul. Droga Męczenników Majdanka 20,
- Zespół Leczenia Środowiskowego przy ul. Hutniczej 10A,
- Poradnia Zdrowia Psychicznego przy ul. Hutniczej 10B,
- Klub Samopomocy przy ul. Hutniczej 10A,
- dwa mieszkania chronione.
Leczenie w ramach Centrum przebiega w sposób zintegrowany, kompleksowy i dokonuje się w zgodzie z paradygmatem psychiatrii środowiskowej. Jego powstanie może zostać uznane za wyzwanie rzucone tradycyjnym metodom leczenia osób z podwójną diagnozą, które to metody sprowadzały się dotychczas do sposobu leczenia równoległego (w dwóch odrębnych placówkach) lub sekwencyjnego (kolejno: najpierw jednego, a potem drugiego problemu zdrowotnego).
Zaczerpnąwszy w Lubelskim Stowarzyszeniu Ochrony Zdrowia Psychicznego konkretnych informacji na temat funkcjonowania Centrum, pragnę podzielić się nimi z Czytelnikami.
Ośrodek Wczesnej Interwencji i Koordynacji Opieki – miejsce pierwszego kontaktu i stawiania diagnoz – czynny jest od poniedziałku do piątku od godz. 8.00 do godz. 20.00. Kontakt telefoniczny z Ośrodkiem: tel. 783 403 200 oraz 783 703 500. Po skontaktowaniu się z Ośrodkiem osobie potrzebującej pomocy przypisany zostanie koordynator opieki czuwający nad dalszym przebiegiem leczenia.
Jak opisuje otrzymany przeze mnie materiał prasowy LSOZP: „Do Centrum przyjmujemy osoby z rozpoznaniem ze spektrum schizofrenii i zaburzeń nastroju wraz z towarzyszącymi uzależnieniami na różnym etapie zaawansowania, z Lublina i powiatu lubelskiego ziemskiego (gminy: Bychawa, Bełżyce, Borzechów, Garbów, Głusk, Jabłonna, Jastków, Konopnica, Krzczonów, Niedrzwica Duża, Niemce, Strzyżewice, Wojciechów, Wólka, Wysokie, Zakrzew), w wieku od ukończonego 15 roku życia. Pomoc w ramach Centrum jest bezpłatna i nie wymaga skierowania.
Po pomoc mogą zgłaszać się same osoby chore, ich rodziny, personel medyczny, w tym w szczególności pracownicy podstawowej i psychiatrycznej opieki zdrowotnej, pracownicy socjalni, pedagodzy szkolni, pracownicy poradni psychologiczno-pedagogicznych. Wskazane jest, aby pacjent dostarczył do OWIiKO posiadaną dokumentację medyczną a kierujący profesjonalista skontaktował się wcześniej z lekarzem OWIiKO.”
Niech zabezpieczeniu osobom z podwójną diagnozą nowoczesnych form leczenia towarzyszy też sprzyjający Ich zdrowieniu, zależny od każdego z nas klimat społeczny. Życzliwe podejście do osób chorujących to – jak wszyscy wiemy – podejście wolne od stygmatyzacji, lęków i uprzedzeń...


Zygmunt Marek Miszczak

sobota, 16 lutego 2019

W TROSCE O PACJENTÓW – SPOTKANIE NA ODDZIALE SZPITALNYM

Środa 13. II. br. była dniem odwiedzin przedstawicieli Lubelskiego Stowarzyszenia JESTEŚMY na oddziałach VI i VII Szpitala Neuropsychiatrycznego w Lublinie. Przedstawicielom tej organizacji pacjentów po przebytym kryzysie psychicznym towarzyszyła prowadząca cykl poświęconych poezji spotkań wolontariuszka z Ośrodka Wsparcia „Serce” P. Anna Młynarczyk oraz kapelan osób chorujących ks. Tadeusz Liminowicz.
Wspólne spotkania to dla członków LSJ okazja do złożenia świadectwa o celowości i możliwości podejmowania trudu zdrowienia, nieodzowności współpracy z lekarzem prowadzącym oraz przyjmowania przepisanych przezeń leków i... czegoś więcej. W trakcie szpitalnej wizyty goście dzielili się bowiem przesłankami Nadziei, która Im samym pozwoliła odnieść sukces w przezwyciężaniu skutków choroby. Sukces taki leży w zasięgu możliwości każdego z nas, bowiem każdy z nas jest powołany do realizacji przyjętego w sposób wolny planu własnego życia, urzeczywistniania ideałów, marzeń i pasji – przekonywali przedstawiciele lubelskiego stowarzyszenia.
Dopełnieniem złożonego wobec pacjentów świadectwa były materiały informacyjne dwóch spośród zaangażowanych w pomoc osobom chorującym stowarzyszeń: Lubelskiego Stowarzyszenia Ochrony Zdrowia Psychicznego i Lubelskiego Stowarzyszenia JESTEŚMY. W wydanych przez te organizacje broszurach bądź ulotkach znalazły się istotne informacje na temat m.in. ośrodków i form pomocy specjalistycznej, na jaką liczyć mogą osoby opuszczające szpital.
Wizyta, której istotnym elementem było udzielanie odpowiedzi na zadawane przez pacjentów pytania, stała się przede wszystkim okazją do przepełnionego życzliwością spotkania osób dotkniętych cierpieniem. Swój niepowtarzalny klimat zawdzięczała wspólnym (inicjowanym przez grającego na gitarze ks. Tadeusza Liminowicza) piosenkom. Lubelskie Stowarzyszenie JESTEŚMY dokonało z tej okazji zakupu 15 kg mandarynek, które stały się darem dla pacjentów obu szpitalnych oddziałów.
Personelowi szpitala, a w szczególności terapeutkom zajęciowym z całego serca dziękujemy za zaproszenie, zaś samym pacjentom życzymy jak najszybszego powrotu do zdrowia i odkrycia tych dróg, na jakich może się realizować Ich powołanie do zdrowienia, dzielenia się posiadanym potencjałem i rozwoju osobowego.


Zygmunt Marek Miszczak – Lubelskie Stowarzyszenie JESTEŚMY

poniedziałek, 11 lutego 2019

POLSKO-NIEMIECCY PARTNERZY NA RZECZ SIECIOWANIA W WOJEWÓDZTWIE LUBELSKIM

Na czym polega idea sieciowania? Podmiotom zainteresowanym działaniem na rzecz poszanowania praw i zabezpieczenia interesów osób chorujących psychicznie w naszym województwie nie trzeba wyjaśniać znaczenia współpracy osób i instytucji. Zamiast działać w oderwaniu od innych, podmioty te mogą poczuć się częścią skoordynowanego systemu interakcji, zmierzającego do nadrzędnego celu, jakim jest dobro pacjenta. Na wdrożeniu takiego procesu skorzystają zarówno podmioty świadczące (w granicach swoich kompetencji) pomoc osobom chorującym, jak sama sieć takich podmiotów – przekonywali uczestnicy przeprowadzonej dnia 7. II. 2019 r. w lubelskim Hotelu Victoria konferencji polsko-niemieckiej.
Organizatorami tej, poświęconej podsumowaniu wyników „Sieciowania na rzecz poprawy sytuacji osób ze schorzeniami psychicznymi w województwie lubelskim” konferencji były: Związek Stowarzyszeń Forum Lubelskich Organizacji Pozarządowych oraz Parytetowy Związek Organizacji Socjalnych Kraju Związkowego Bawarii. Konferencja dofinansowana została ze środków Aktion Mensch e.V.
Po dokonaniu przez przedstawicieli obu zaprzyjaźnionych instytucji uroczystego otwarcia spotkania owocami dotychczasowych prób wdrożenia idei sieciowania podzieliła się koordynatorka tego projektu Katarzyna Barcikowska. Na przestrzeni piętnastu miesięcy realizacji projektu udało się poczynić wiele kroków wzmacniających zarówno organizacje samopomocowe, jak i proces koordynacji ich działań. W bezpośrednie działania na rzecz osób chorujących zaangażowano wiele podmiotów, w tym psychologów, pracowników socjalnych i in. Udzielono wsparcia pięciu grupom z naszego województwa, pochodzącym z miejscowości Prawno, Biłgoraj, Łęczna, Leopoldów i Lublin, przy czym wartość świadczonej pomocy wyniosła każdorazowo 1 tys. zł. Mieszkańcom subregionów: Biała Podlaska, Zamość, Lublin-Łęczna i Chełm zapewniono możliwość skorzystania z usług konsultantów ds zdrowia psychicznego, np. w Lublinie z udzielanych przez przedstawicielkę LSOZP Magdalenę Kaleniec konsultacji skorzystało 148 osób.
Konsultanci udzielali kompetentnych odpowiedzi na wszelkie zgłaszane pytania – np.: - jak uzyskać rentę socjalną?; - jak otrzymać skierowanie do ŚDS? i in. Przeprowadzenie powyższych działań umożliwiła życzliwość takich instytucji, jak ROPS, Departament Spraw Społecznych Urzędu Miasta Lublin, Wydział Polityki Społecznej Urzędu Marszałkowskiego, Centra Zdrowia Psychicznego itp.
Wyczerpujących informacji na temat projektu ROPS „Standardy w zakresie mieszkalnictwa wspomaganego dla osób chorujących psychicznie po wielokrotnych pobytach w szpitalu psychiatrycznym” udzieliła koordynatorka Anna Bekier. Chodzi tu o jeden z sześciu realizowanych w Polsce projektów o analogicznym przeznaczeniu, realizowany w partnerstwie ROPS i ChSNPCh „MISERICORDIA” i obejmujący woj. lubelskie, świętokrzyskie i podkarpackie. Jego cele realizowane są w trzech etapach, z których pierwszy (III-X. 2018 r.), poświęcony wypracowaniu standardu mieszkalnictwa wspomaganego został już zakończony.
Mówiąc o standardzie pamiętać należy, iż uwzględnia on szereg zróżnicowanych oczekiwań i potrzeb osób chorujących, wynikających zarówno z rodzaju choroby, jak i stanu zdrowia pacjenta.
W XI. 2018 r. rozpoczął się etap realizacji projektu polegający na wdrażaniu standardu, w proces testowania którego zaangażowano pięć zróżnicowanych ze względu na wielorakie kryteria gmin.
Ostatni – zaplanowany dopiero – etap polegać będzie na upowszechnianiu standardu mieszkalnictwa wspomaganego, co dokona się m.in. przy pomocy różnych spotkań szkoleniowych i konferencji podsumowujących. W ramach projektu odbyły się trzy – otwarte na udział zainteresowanych – spotkania konsultacyjne; skorzystano z zaproszeń do Włoch i Holandii, gdzie miały miejsce zagraniczne wizyty studyjne.
Równie znaczące pod względem merytorycznym było wystąpienie dr Andrzeja Jurosa, poświęcone „Miejscu Regionalnej Sieci Oparcia Społecznego dla Osób Chorujących Psychicznie i Upośledzonych Umysłowo w kontekście uwarunkowań i metod zarządzania procesami społecznymi w ochronie zdrowia psychicznego na poziomie lokalnym w województwie lubelskim – podejście międzynarodowe”. Prelegent scharakteryzował długotrwały proces, rezultatem którego jest zainicjowanie autonomicznego wobec FLOP funkcjonowania Sieci. Leżące u podstaw Sieci porozumienie o współpracy ma charakter porozumienia wielostronnego.
Wyzwaniami są m.in.: koordynacja działań ośrodków pomocowych, prowadzenie poradnictwa, wspieranie działań samopomocowych, wspieranie klientów i członków Ich rodzin, współpraca z Biurem ds Pilotażu NPOZP i in.
W dalszej części wystąpienia mówca odwołał się do bogatych doświadczeń Regionalnego Zespołu Koalicji na Rzecz Zdrowia Psychicznego; odniósł się do dziedzictwa Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych. To właśnie w kontekście tego ostatniego dokumentu zasadnym jest postawienie pytania: czy zdołaliśmy do dzisiaj przełamać syndrom „Polski resortowej”? W jakim stopniu aktorzy polityk społecznych poczuwają się do odpowiedzialności za integrowanie działań na rzecz osób niepełnosprawnych?
Przy próbach odpowiedzi na te pytania istotnym będzie zarówno odwołanie się do doświadczenia realizacji Programu Dostępność+ (gdzie rząd pokazuje swoją szeroką otwartość na problematykę osób niepełnosprawnych), jak zwłaszcza uwzględnienie doświadczeń we wdrażaniu Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego.
Konkluzją wystąpienia prelegenta było przywołanie wniosków płynących z przeprowadzonych w kilkunastu państwach europejskich badań R. L. Schalocka na temat parametrów jakości życia. O ile w dziedzinie prawnej osoby niepełnosprawne, w tym chorujące psychicznie osiągnęły już wiele, to wiele też jeszcze pozostaje do uczynienia dla zwiększenia Ich szans partycypowania w dobrobycie materialnym. Prawdziwy zaś problem występuje w sferach osobistego rozwoju i perspektyw włączenia społecznego...
Zarządzona po wystąpieniu dr Andrzeja Jurosa przerwa kawowa była czasem podpisywania Deklaracji Ideowej Porozumienia, którego celem jest zapewnienie warunków działań Sieci na rzecz poprawy sytuacji osób ze schorzeniami psychicznymi. Obok biorących udział w konferencji przedstawicieli różnych podmiotów, podpisania tej Deklaracji dokonali przedstawiciele Lubelskiego Stowarzyszenia JESTEŚMY.
Po przerwie dr Gabriele Schleuning podjęła temat „Psychiatria jako wspólne zadanie – od biopsychospołecznego rozumienia zdrowia psychicznego po organizację sieci”. Wykład ten składał się z trzech modułów, odpowiadających na pytania:
- dlaczego psychiatria jest zadaniem wspólnotowym?
- w jaki sposób należy zadanie to wypełniać?
- jakie można podać konkretne przykłady współpracy?,
przy czym prezentacji ostatniego z modułów dokonał inny z niemieckich gości – Davor Stubikan.
Na potrzebę wspólnotowego podejścia do psychiatrii wskazuje już sama nieodzowność wypracowania wspólnej definicji „schorzenia psychicznego”. O owocnym pokonaniu tego etapu stanowi wspólne – w obrębie niemieckiej psychiatrii – wypracowanie zadowalającej wszystkie strony definicji: biologiczno-psychiczno-społecznej. Podejście to charakteryzuje się położeniem akcentu na podmiotowość pacjenta oraz inkluzję (włączenie) społeczną, przy czym dąży się tu do wspierania zdrowia pacjenta, zamiast koncentrowania się na leczeniu choroby. Istotnym jest rozpoznanie indywidualnych zasobów każdego z klientów sieci.
„W procesie leczenia dysponujemy standardami i są one tłem naszej pracy, ale nie koncentrujemy się na nich. Pacjent mówi nam, w jaki sposób powinien być leczony, a my uwzględniamy to w możliwie najszerszym stopniu” - mówiła przedstawicielka niemieckiej psychiatrii. Charakteryzując doświadczenia swojego kraju w zakresie wdrażania idei trialogu terapeutycznego, dr Schleuning wskazała, iż osoby ze schorzeniami psychicznymi przejawiają kompleksowe i zmienne w czasie zapotrzebowanie na pomoc i kurację. Jest to zapotrzebowanie zarazem na pomoc krótko- i długoterminową, pochodzącą od różnych specjalistów.
W Bawarii pomoc taką świadczą podopiecznym przedstawiciele psychiatrii społecznej, psychiatrzy i psychoterapeuci działający w ramach placówek poradniczych; pacjenci czerpią wsparcie z samopomocy, ze strony wspólnot mieszkaniowych, korzystają z mieszkań samopomocowych, klinik psychiatrycznych, specjalistycznych oddziałów dziennych i nocnych, ośrodków interwencji kryzysowej i in.
Kluczowym dla zrozumienia sposobu funkcjonowania niemieckiej psychiatrii wspólnotowej jest termin: Psychospołeczna Wspólnota Robocza. Działając na szczeblu regionalnym, wspólnoty takie skupiają wszystkie podmioty działające na rzecz osób ze schorzeniami psychicznymi. Ich głównym zadaniem jest monitorowanie, czy to, co oferowane jest pacjentom odpowiada zarazem potrzebom tej grupy odbiorców działań sieci. Konsekwencją stwierdzenia deficytów jest dyskusja oraz następująca po niej likwidacja dostrzeżonych braków. Chodzi tu zatem o gremium koordynujące działania pomocowe w danym regionie kraju.
Przejawami takiej koordynacji są np. wzajemne wizyty przedstawicieli klinik i poradni psychiatrycznych – wizyt, których celem jest zapobieżenie konieczności hospitalizacji bądź przygotowanie pacjentów szpitala do jego opuszczenia.
Konkretny przykład koordynacji działań różnych podmiotów na rzecz dobra pacjenta psychiatrycznego omówił Davor Stubikan. Prelegent scharakteryzował wypracowany na gruncie niemieckim system zarządzania przejściem pacjenta szpitala psychiatrycznego do naturalnego środowiska Jego życia, w którym pacjent będzie mógł pełnić właściwe sobie role społeczne.
Prace nad przygotowaniem klienta do opuszczenia szpitala rozpoczynają się już w momencie początkowym hospitalizacji i są prowadzone przez zespół złożony z przedstawicieli poradni psychiatrycznych, podmiotów finansujących i in. W obrębie zespołu ustalony zostaje sposób dystrybucji zadań mających na celu inkluzję społeczną – stworzenie pacjentowi optimum warunków realizacji rozwoju osobowego w naturalnym środowisku.
Pomocą tego rodzaju obejmowani są zaś pacjenci, którzy spełniają kumulatywnie co najmniej trzy kryteria sytuujące Ich w grupie osób o cięższym przebiegu choroby. Do kryteriów tych należą m.in.: długie lub częste pobyty w szpitalu psychiatrycznym, przejawianie skomplikowanego zapotrzebowania na pomoc – np. w zakresie mieszkalnictwa ( wysokie ryzyko utraty mieszkania itp.), mała ilość kontaktów społecznych, uzależnienia. Dodać należy, iż skutkiem poszukiwania przez zespół najkorzystniejszych ofert mających na celu zniwelowanie wielu postaci ryzyka jest nie tylko zabezpieczenie potrzeb osoby chorującej, ale też Jej upodmiotowienie. Na wszystkich etapach pracy zespołu jest Ona bowiem jego czynnym uczestnikiem.
Autor ostatniej z prelekcji, poświęconej „Europejskiemu Funduszowi Społecznemu Plus jako narzędziu na rzecz integracji społecznej”, Krzysztof Balon wypowiedział się na temat skutków zmiany charakteru EFS. EFS+ powstał w ramach projektu Komisji Europejskiej łączącego EFS z funduszem pomocy dla najbardziej potrzebujących. Jego powołanie może prowadzić do lepszego wykorzystania środków wspólnotowych. W tym kontekście ważna jest rola takich gremiów, jak Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, czy Rada Unii Europejskiej.
Konferencję zakończył moderowany przez dr Andrzeja Jurosa panel dyskusyjny poświęcony zagadnieniu „Szans i wyzwań stojących przed Siecią na rzecz poprawy sytuacji osób ze schorzeniami psychicznymi w województwie lubelskim”. Temat ów przybliżyli zebranym: dr Artur Kochański, Anna Płoszaj, dr Grzegorz Małaj, Zygmunt Marek Miszczak, dr Gabriele Schleuning, wypowiadając się kolejno z perspektywy: Prezesa Lubelskiego Stowarzyszenia Ochrony Zdrowia Psychicznego, Dyrektora ŚDS w Łęcznej, przedstawiciela Zespołu Leczenia Środowiskowego przy Centrum Psychiatrii i Terapii Środowiskowej w Łęcznej, Prezesa Lubelskiego Stowarzyszenia JESTEŚMY oraz przedstawicielki Kliniki Psychiatrii z Monachium.
W wypowiedziach wszystkich panelistów na różne sposoby zaakcentowano znaczenie i potrzebę koordynacji działań ośrodków wparcia i instytucji pomocowych działających na rzecz chorujących psychicznie mieszkańców naszego województwa.
Jakkolwiek o doniosłości czwartkowego spotkania stanowić będą przede wszystkim przyszłe, podejmowane w ramach Sieci działania, to już teraz zarówno Parytetowemu Związkowi Organizacji Socjalnych Kraju Związkowego Bawarii, jak i Związkowi Stowarzyszeń Forum Lubelskich Organizacji Samorządowych należą się słowa uznania: koordynacja działań reprezentowanych w Sieci podmiotów z pewnością wzmocni ich instytucjonalne kompetencje oraz przyczyni się do lepszego zabezpieczenia praw i interesów osób zmagających się z kryzysem psychicznym.


Zygmunt Marek Miszczak

wtorek, 4 grudnia 2018

„SYSTEMOWOŚĆ W OCHRONIE ZDROWIA PSYCHICZNEGO” TEMATEM FORUM PSYCHIATRII ŚRODOWISKOWEJ W LUBLINIE

Z niewielkimi zmianami w stosunku do proponowanego wcześniej programu odbyło się dnia 29. XI. 2018 r. Forum Psychiatrii Środowiskowej w Lublinie. Przybyli do Hotelu Victoria przedstawiciele osób chorujących, Ich rodzin i profesjonalistów w atmosferze dyskursu naukowego pochylili się nad zagadnieniem miejsca osoby chorującej w systemie ochrony zdrowia psychicznego.
W gronie gości i uczestników spotkania znaleźli się zarówno przedstawiciele Urzędu Miasta Lublin, będącego partnerem Lubelskiego Stowarzyszenia Ochrony Zdrowia Psychicznego w organizacji Forum i jego finansowaniu, jak i reprezentanci licznych innych instytucji. Prowadzący spotkanie dr Artur Kochański powitał szczególnie m.in.:
- Dyrektora Wydziału Zdrowia i Spraw Społecznych Urzędu Miasta Lublin Jerzego Kusia,
- Dyrektor Wydziału Zdrowia Lubelskiego Urzędu Wojewódzkiego Agnieszkę Kowalską-Głowiak,
- Zastępcę Dyrektora Wydziału Polityki Społecznej Lubelskiego Urzędu Wojewódzkiego Mariusza Kidaja,
- Zastępcę Dyrektora Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w Lublinie Małgorzatę Mądry,
- Redaktor Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu Marszałkowskiego Województwa Lubelskiego Monikę Mirosław,
- Dyrektora Oddziału Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w Lublinie Jerzego Dębskiego,
- Dyrektor Biura ds Osób Niepełnosprawnych Urzędu Miasta Lublin Joannę Olszewską,
- Przedstawicielkę Lubelskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia Marię Kryzińską-Muciek,
- Profesor psychiatrii Halinę Marmurowską-Michałowską,
- Dyrektora Samodzielnego Publicznego Psychiatrycznego Zakładu Opiekuńczo-Leczniczego w Celejowie Krzysztofa Siejko,
- Dyrektor Środowiskowego Domu Samopomocy w Łęcznej Annę Płoszaj,
- Zastępcę Dyrektora Domu Pomocy Społecznej im. Św. Jana Pawła II w Lublinie Ewę Wawruch.
Oficjalnego otwarcia obrad dokonał Dyrektor Jerzy Kuś.
Pierwszym wystąpieniem merytorycznym był referat prof. Andrzeja Cechnickiego „Polityka państwa wobec zdrowia psychicznego”. Zwracając się do wszystkich zgromadzonych krakowski psychiatra stwierdził: „Jesteście radą ds psychiatrii dla województwa lubelskiego”. W tym właśnie poczuciu odpowiedzialności za sprawy zdrowia psychicznego (zwłaszcza młodzieży) spojrzeć trzeba na przyszłość ogółu instytucji świadczących opiekę psychiatryczną. Dzisiejsze pokolenie korzysta zaś z dorobku tych wszystkich, którzy przyczynili się do przejścia od tradycyjnego, izolującego modelu psychiatrii do modelu, w którym o pacjentach i Ich reprezentacjach można powiedzieć, że istnieją w życiu społecznym.
Przedstawiciel Stowarzyszenia na Rzecz Rozwoju Psychiatrii i Opieki Środowiskowej przedstawił kolejne etapy na drodze do upodmiotowienia pacjentów psychiatrycznych – począwszy od zabezpieczenia praw pacjentów na gruncie ustawy o ochronie zdrowia psychicznego z 1994 r. aż po I Kongres Zdrowia Psychicznego z 2017 r., który z całą mocą postawił na forum życia publicznego postulaty środowiska na czele z żądaniem realizacji Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego.
Obecnie realizowany Program Pilotażowy NPOZP testuje nowe warunki organizacyjne i finansowe opieki psychiatrycznej skupiającej się na modelu środowiskowym. Ogół założeń tego programu – z finansowaniem kapitacyjnym, odejściem od paradygmatu rozliczania szpitali z zapełniania łóżek szpitalnych – sprzyja takiemu ukształtowaniu systemu opieki psychiatrycznej, dzięki któremu osoby zmagające się z kryzysem będą mogły łatwiej i szybciej integrować się ze społeczeństwem, uczestniczyć w życiu wielorakich społeczności i korzystać z innej – lepszej jakości życia.
W miejsce tradycyjnego – opartego na założeniach liberalnych paradygmatu konkurencji przejść należy – konkludował mówca – do paradygmatu opartego na solidarności.
Wystąpienie reprezentującej UM Lublin Małgorzaty Kępa-Mitury poświęcone było prezentacji założeń Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego dla Miasta Lublin na lata 2018-2022. Z tym niedawno (16. XI. 2018 r.) uchwalonym dokumentem zapoznać się można na stronach internetowych Urzędu Miasta Lublin w zakładce poświęconej uchwałom. Wszystkich zainteresowanych zachęcić wypada do sięgnięcia po lekturę Programu, którego integralną częścią jest 5 szczegółowych Programów uwypuklających kierunki planowanych przez Miasto Lublin działań w zakresie ochrony zdrowia psychicznego.
Kolejnym prelegentem był reprezentujący Lubelskie Stowarzyszenie JESTEŚMY Zygmunt Marek Miszczak. W swoim – publikowanym osobno na naszych łamach – wystąpieniu zreferował On „Oczekiwania osób doświadczających kryzysów psychicznych wobec systemu ochrony zdrowia psychicznego”. Oczekiwania te zbieżne są z przyjmowanymi przez przedstawicieli psychiatrii środowiskowej postulatami reformy tradycyjnego modelu opieki psychiatrycznej.
W moderowanym przez prof. Andrzeja Kapustę (UMCS) panelu dyskusyjnym udział wzięli: prof. Andrzej Cechnicki, Małgorzata Kępa-Mitura oraz przedstawiciele: Lubelskiego Stowarzyszenia Rodzin – Aleksander Wójtowicz i Lubelskiego Stowarzyszenia JESTEŚMY – Zygmunt Marek Miszczak. Zadaniem dyskutantów było przedstawienie z osobistej perspektywy własnego zderzenia z systemem opieki zdrowotnej w Polsce. Najczęściej powtarzającym się w wypowiedziach panelistów motywem był akcent na skuteczność opartych na osobistym kontakcie z podopiecznym, postulowanych przez psychiatrię środowiskową form opieki.
W pierwszym po przerwie wykładzie prof. Andrzej Czernikiewicz w sposób wieloaspektowy omówił zagadnienie „Wczesnego wykrywania zaburzeń psychicznych i zapobiegania nawrotom”. Punktem wyjścia dla podejmującego ów temat specjalisty jest informacja, iż interwencja psychiatryczna jest zawsze spóźniona – powinna bowiem mieć miejsce na etapie przedpsychotycznym.
Mówiąc o maksymalnie wczesnej interwencji pamiętać jednak należy, iż niekoniecznie chodzić tu będzie o interwencję farmakologiczną. Jakkolwiek interwencja pre-psychotyczna niesie z sobą wiele korzyści, ale też wiąże się z szeregiem potencjalnych niebezpieczeństw. Jednym z nich jest ewentualność „przylepienia etykietki” o zaburzeniach psychicznych w stosunku do osób, które nie zachorują.
W dalszej części prelekcji mówca w przystępny sposób zreferował czynniki wywołujące przejście od stanu prepsychotycznego do psychozy oraz możliwy przebieg choroby w ciągu kilku/kilkunastu lat po pierwszym epizodzie psychotycznym. Istotną dla lekarzy profesjonalistów prawidłowością jest fakt, iż połowa pacjentów zwiastuje nadchodzący nawrót na 1 miesiąc przed jego nadejściem. Czynnikiem pozwalającym na zapobieżenie nawrotowi jest sojusz terapeutyczny lekarza z pacjentem.
Omawiając płynące dla pacjentów korzyści z wczesnej interwencji lubelski psychiatra zauważył, iż neutralizuje ona ryzyko rehospitalizacji.
Ostatnią część prelekcji wypełniły – z uwagą przyjęte przez obecnych na sali przedstawicieli osób chorujących – informacje na temat przełomowego odkrycia, jakim są leki przeciwpsychotyczne długodziałające.
W konkluzji prelegent wymienił m.in. czynniki umacniające pacjenta, do których należą:
- nadzieja na autonomię,
- niski poziom wyrażanych emocji (głównie negatywnych),
- wsparcie rodzinne.
Do zapobiegania nawrotom choroby prowadzą:
- rutynowe procedury,
- zwracanie uwagi na cele pacjenta,
- uzyskanie wsparcia rodziny,
- wykorzystanie leków długodziałających.
Wśród zadawanych w stosunku do autora prelekcji pytań było m.in. pytanie dotyczące ryzyka dezaktywizacji pacjenta decydującego się na przyjmowanie leków długodziałających. Zdaniem prof. Andrzeja Czernikiewicza istotnie występuje w takich wypadkach ryzyko sprowadzenia pacjenta do roli biernej. Prelegent twierdząco odpowiedział też na pytanie dotyczące ewentualnej pozytywnej roli asystentów zdrowienia w procesie inspirowania pacjentów psychiatrycznych do przyjmowania aktywnej wobec własnego zdrowienia roli.
Ostatni z zaplanowanych tego dnia wykładów miał za przedmiot „Rehabilitację zawodową i społeczną osób zmagających się z kryzysem psychicznym”. Podejmując ten temat prof. Andrzej Cechnicki zwrócił przede wszystkim uwagę na kontekst psychiatrii środowiskowej jako tej drogi opieki nad pacjentem, która punktem odniesienia w Jego zdrowieniu czyni całe środowisko osoby chorującej. Źródłem nadziei na efektywną rehabilitację społeczną i zawodową jest zmiana sposobu myślenia na temat dróg pomagania pacjentom. Ową zmianę paradygmatu znamionuje m.in. odejście od psychiatrii objawowej na rzecz psychiatrii zorientowanej na poczucie sensu i jego odnalezienie.
Odwołując się do przykładu miasta Santiago de Compostella mówca zwrócił uwagę na fakt mniejszej zachorowalności na tych obszarach zamieszkanych przez społeczność globalną, którym przypisać można silniejsze więzi międzyludzkie, większą rolę tradycji i duchowości, stabilności życia codziennego, mniejszą rolę stresu.
Wyjaśniając pojęcie rehabilitacji krakowski psychiatra zauważył, że polega ona na różnych interwencjach psychospołecznych, mobilizujących nas do rozwoju, czerpania wsparcia ze środowiska, przyjmowania określonej wizji siebie.
Tym, co może być szczególnie potrzebnym dla poszukujących dróg własnego zdrowienia pacjentów, jest:
- nadzieja na zdrowienie,
- nadzieja na dobre relacje,
- nadzieja na pracę i naukę,
- nadzieja na pracę dla innych
Podnoszone w kontekście nowoczesnej psychiatrii pojęcie zdrowienia – Recovery – odnosi się do psychiatrii zorientowanej na poczucie sensu, a w tym zrozumienie znaczenia przeżyć chorobowych i połączenie ich z historią życia. Czy przeżycia te nie są niekiedy sygnałem, że powinniśmy coś zmienić we własnym życiu? - pytał wykładowca.
Odpowiadając na pytanie o miejsce rehabilitacji w leczeniu pacjentów psychiatrycznych profesor zwrócił uwagę, iż na leczenie składają się kumulatywnie trzy składniki: psychoterapia, farmakoterapia i rehabilitacja. Podstawowymi zasadami leczenia i rehabilitacji są zaś: szacunek, akceptacja, nieosądzanie i zaufanie.
Spośród sformułowanych przez prelegenta wniosków najmocniej wybrzmiał chyba ten, według którego najważniejszym czynnikiem w leczeniu jest obecność drugiego człowieka. Właśnie dlatego psychiatria środowiskowa – nadzieja osób zmagających się z kryzysem na odnalezienie kontekstu sprzyjającego Ich zdrowieniu – jest psychiatrią zorientowaną psychoterapeutycznie.
Spośród wielu wątków wypowiedzi mówcy wymienić wypada jeszcze przynajmniej ten, który dotyczył metod rehabilitacji. Do tych ostatnich należą:
- psychoterapia,
- terapia zajęciowa,
- treningi społecznych umiejętności,
- terapie artystyczne,
- sport.
Podejmujący – przypisany wypowiedzi profesora Andrzeja Cechnickiego temat – paneliści ujmowali zagadnienie rehabilitacji społecznej i zawodowej w kontekście własnych doświadczeń życiowych. Dyrektor ZAZ „MISERICORDIA” Arkadiusz Sadowski skoncentrował się na zagadnieniu mieszkalnictwa chronionego i aktywizacji zawodowej. Podejmując – w aspekcie praktycznym – temat mieszkań chronionych, zachęcił osoby zainteresowane skorzystaniem z tej formy wsparcia do wejścia na stronę internetową www.misericordia.org.pl.
Z kolei przedstawiciel Lubelskiego Stowarzyszenia JESTEŚMY Tomasz Bosko za kluczowy element w odniesieniu do każdej rehabilitacji uznał zagadnienie relacji. Osoba stygmatyzowana żyje z dala od społeczeństwa – zauważył panelista – dlatego ważna jest zmiana sposobu myślenia o osobach chorujących.
Reprezentantka Lubelskiego Stowarzyszenia Rodzin „Zdrowie Psychiczne” wyrażała swoją radość płynącą z faktu, iż w Lublinie – mieście rozwiniętej psychiatrii środowiskowej – może wspierać i współpracować z tymi, którzy nie mają jeszcze żadnej wiedzy w zakresie pomagania osobom chorującym.
Dyrektor ŚDS w Łęcznej Anna Płoszaj podkreślała w swej wypowiedzi czynnik bogactwa, zasobów i dających się wykorzystać w procesie rehabilitacji możliwości uczestników ŚDS. Prezentację doświadczeń kierowanej przez Nią placówki zakończyła konkluzja: - Jesteśmy mądrzy Ich (podopiecznych) mądrością.
Podjęty przez Tomasza Bosko wątek relacji raz jeszcze został przypomniany przez dokonującego podsumowania Forum Psychiatrii Środowiskowej dr Artura Kochańskiego. Nie mogło być inaczej: wszak, jak dowodzą wypowiedzi kolejnych prelegentów Forum, przyszłością polskiej psychiatrii jest zorientowana na dowartościowanie podmiotowości, sprawczości i autonomii pacjentów psychiatria środowiskowa.

Zygmunt Marek Miszczak